Maandelijks archief: april 2012

Toerisme: for better of for worse?

 

 Mensen reizen meer en meer; meer en meer mensen reizen. Bijna een miljard (!) mensen nemen jaarlijks het vliegtuig. Allemaal willen we de wereld zien, andere culturen leren kennen, ontspannen op verplaatsing. En wat is daar mis mee?

Maar, laten we eerlijk zijn,  we willen dit zo vaak, zo ver, zo goedkoop en zo authentiek mogelijk doen. Een contradictie. Want onze reis heeft ontegensprekelijk gevolgen op de leefomgeving (Planet) van de bestemming die we aandoen, op haar economie (Profit), lokale cultuur en tradities (People). Duurzaam toerisme streeft ernaar de negatieve impact op elke “P” te beperken en de positieve impact te verhogen. En zo de beleving van de toerist te versterken (Pleasure). Wie zijn steentje wil bijdragen, moet eerst weten wat de impact van toerisme is of kan zijn, in negatieve en in positieve zin.

De p van Planet: ecologische impact

Met zijn hoge vraag naar vluchten, ander transport en accommodatie levert toerisme een grote bijdrage aan de klimaatopwarming. De sector is verantwoordelijk voor 5% van de CO2-uitstoot wereldwijd. CO2 tast de ozonlaag aan die ons moet beschermen tegen UV-straling. Nu die laag steeds dunner wordt, warmt de aarde op. Hierdoor verwoestijnen grote gebieden, smelten de ijskappen, stijgt het zeeniveau en neemt het aantal natuurrampen als droogte, watersnood en tsunami’s toe. Diersoorten worden bedreigd. Veel van onze populaire sneeuw- en strandvakantiebestemmingen ondervinden vandaag al de gevolgen.

Op lokaal vlak slorpt toerisme levensbelangrijke grondstoffen op: water, energie, hout, voedsel,… De aanbouw van toeristische infrastructuur (hotels, wegen, golfterreinen, jachthavens enz.) schaadt het landschap. Daarnaast brengt toerisme veel afval met zich mee en vervuiling van water, lucht, grond en stilte. Op verre bestemmingen, waar grondstoffen en geld schaars zijn of overheden laks, gaat dit maar al te vaak ten koste van de lokale leefomgeving en bevolking. Maar ook in Europa staan we voor dilemma’s…        

Aan de andere kant kan toerisme ervoor zorgen dat natuurgebieden economisch interessant worden. Een betaald bezoek aan natuurparken bevordert het behoud en bescherming van belangrijke biotopen. Bovendien kan zo’n bezoek het bewustzijn van mensen rond groene waarden verhogen  en de vraag naar duurzame producten doen stijgen. Toerisme kan zo een stimulans zijn voor duurzamere praktijken in hotels en andere toeristische faciliteiten.

De p van Profit: economische impact

Terwijl het meestal de bestemmingen zijn die opdraaien voor de grote investeringen en kosten die toerisme met zich meebrengt, keren de winsten vaak terug naar buitenlandse investeerders. Bij massatoerisme of enclave-toerisme die de populaire “all-inclusive” formule aanbieden, kan 60 tot 80% van de opbrengst het land uitstromen. We spreken van “economische lekken”. Bij dit soort van toerisme blijven de kennis en managementfuncties in handen van buitenlanders, terwijl de lokale bevolking aan een erg laag loon werkt. En dit terwijl toerisme de prijzen van lokale producten vaak doet stijgen.

Maar laten we ook niet vergeten dat toerisme voor zowel ontwikkelde als derdewereldlanden een belangrijke bron van inkomsten is. Vooral in landen waar weinig alternatieven zijn, kan toerisme buitenlandse deviezen binnenbrengen, tewerkstelling creëren en investeringen in infrastructuur stimuleren.

De toerist kan ervoor zorgen dat zijn verblijf zoveel mogelijk ten goede komt aan de plaatselijke bevolking door gebruik te maken van kleinschalige familiehotels, lokale restaurants, ter plaatse aangekocht voedsel, en door samen te werken met lokale, zelfstandige vervoerders (daar waar privé-transport noodzakelijk is), etc.

De p van People: sociaal-culturele impact

Toerisme kan lokale gebruiken en tradities versterken: wanneer de bevolking merkt dat toeristen de lokale cultuur appreciëren, zal zij zich trots voelen en betrokken. Extra werkgelegenheid of een betere infrastructuur kunnen de migratie naar steden of het buitenland tegengaan, ook op deze manier kan toerisme een lokale gemeenschap versterken.

 Abrupt of weinig respectvol contact kan echter leiden tot ergernis bij de lokale bewoners, of zelfs tot verlies van identiteit. Om inkomsten te genereren, kan de bevolking haar cultuur gaan “verkopen” of “spelen”. Jongeren die een snelle, maar weinig duurzame manier vinden om aan geld te komen, verlaten de school en onttrekken zich aan het ouderlijk gezag; vaak gaan ze neerkijken op de traditionele levensstijl. Prostitutie is de ergste uitwas.

Een duurzame reiziger is zich bewust van de impact die hij heeft op de lokale cultuur. Hij reist respectvol, voorbereid, geïnformeerd.

De p van Pleasure: impact van de ervaring

Duurzaam toerisme zet de kwaliteit van de ervaring voorop door datgene te beschermen waarvoor we op reis gaan: de lokale natuur en cultuur. Is het niet aangenamer toeven op plaatsen waar de bevolking je welkom heet? Waar lokale inwoners niet (hoeven te) brommen, sjacheren, bedelen of drummen omdat ze sowieso delen in de winst? Waar er evenwicht is tussen toeristen en bewoners, tussen geven en nemen? Niemand beleeft toch plezier aan overvolle musea, straten of pleinen, aan torenhoge toeristenprijzen. Alleen wanneer de belangen van lokale mensen én bezoekers gerespecteerd worden, ontstaat een positieve, authentieke en persoonlijke ervaring. En laat dat nou net zijn waar de toerist van vandaag naar op zoek is.

Griet Laenen

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder duurzame schoolreizen, Howest, Sustainable tourism, toerisme